باغ شادی
جنگلهای زاگرس خواستگاه گوزن زرد ايراني 
قالب وبلاگ

بازم عذر خواهی به دلیل بد قولی مخصوصاْدوستان هم کلاسی که خیلی منتظرشون گذاشتم به امید خدا اگه عمری باقی موند قول میدم جبران کنم

منطقه حفاظت شده باغ شادي

موقعيت جغرافيايي و مساحت :

اين منطقه جنگلي در فاصله 30 کيلومتري جنوب شهرستان خاتم واقع گرديده و ازشهر هرات حدود38 كيلومتر فاصله دارد.

اين منطقه با مساحتي بالغ بر 34000 هکتار در حد فاصل دو استان فارس و يزد واقع گرديده است كه طبق آگهي رسمي مصوبه شماره 266 مورخ 14/2/1384 شورايعالي حفاظت محيط زيست به استناد بند الف ماده 3 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست منطقه باغ شادي به مساحت 8589 هكتار با حدود و توضيحات زير به عنوان منطقه حفاظت شده تعيين و تصويب گرديد  . اين منطقه  از نظر جغرافيايي بين طول جغرافيايي 35َ و 29َ و52َ و 29َ و عرض جغرافيايي 7َ و 54َ و 18َو 54َ قرار گرفته است و شامل 20000 هکتار مشجر و 14000 هکتار مراتع غير قابل مشجر ميباشد .

وضعيت توپوگرافي و ارتفاع از سطح دريا :

منطقه مزبور عمدتا به صورت کوهستاني و تپه ماهور و قسمتي به صورت دشت و دامنه اي ميباشد .

جهت کلي شيب منطقه شمال شرقي و حداکثر ارتفاع از سطح دريا 2500 متر ميباشد ، حداقل ارتفاع از سطح دريا 2000 متر ميباشد و بطور متوسط ارتفاع اين منطقه جنگلي از سطح دريا 2100 متر ميباشد

 

- پوشش گياهي منطقه :

پوشش گياهي در منطقه علاوه بر نقش مهمي که در تعادل اکولوژيکي آن منطقه دارد ، در زمينه حفظ آب و خاک و همچنين توليد علوفه نيز حائز اهميت ميباشد و چنانچه مديريتي صحيح اعمال گردد ميتوان ضمن بهره گيري از اين منبع عظيم و با ارزش ، بقا آنرا براي نسلهاي آينده نيز تضمين نمود .

پوشش گياهي اين منطقه شامل جنگل ، مرتع و اراضي کشاورزي ميباشد .

فهرست اسامي تعدادي از گونه هاي گياهي شناسايي شده در منطقه

نام فارسي

دوره رشد

فرم رويشي

نام تيره

نام  علمي گونه

چوبک

چند ساله

بوته اي

Cayophyllaceae

Acanthophyllm.

sp

کلاه مير حسن

چند ساله

بوته اي

plumbaginaceae

Acantholimon. sp

احکي ( اکوت)

چند ساله

بوته اي

Leguminosae

Ebenus stellata

گاوپدن

چند ساله

بوته اي

Labiatae

Stachys inflata

آفتاب پرست

چند ساله

بوته اي

Boraginaceae

Heliotropium aucheri

آويشن

چند ساله

بوته اي

Labiatae

Thymus kotschyanus

سگ دندان

چند ساله

بوته اي

Chenopodiaceae

Noaea

mucronata

اسفند

چند ساله

بوته اي

Zygophyllaceae

Peganum

hannalor

علي جونک (ريش بز)

چند ساله

بوته اي

Ephedraceae

Ephedra

Stragalaceae

گون

چند ساله

بوته اي

Leguminosae

Astragalus sp

درمنه دشتي

چند ساله

بوته اي

Compositae

Artemisia sieberi

درمنه کوهي

چند ساله

بوته اي

Compositae

Artemisioi

aucheria

کما

چند ساله

علفي

Umbelliferae

Ferula ovina

شکر تيغال

چند ساله

علفي

Compositae

Echinops SP

گوش بره

يك ساله

علفي

----------------

Phlomis.sp

بادام كوهي

چند ساله

درختي

Amigdalus

A.eburnea

بنه

چند ساله

درختي

Pitacia

Pstacia atlantica var mutica

كيكم

چند  ساله

درختي

Acer

Acer persicum

خار شتر

يك ساله

علفي

-----------

Alhagi camelorum

ارسلان

يك ساله

علفي

-----------

Cyperus  sp

زوليك

چند ساله

بوته

------------

Eryngiom   sp

گز

چند ساله

درختي

-----------

Tamarix  sp

بر موس

يك ساله

علفي

------------

Brmus  sp

بادامك

چند ساله

درختي

-----------

Amigdalus scoparia

خشك

چند ساله

درختي

-----------

Daphen stapfei

چرخه

چند ساله

بوته

-----------

Launea acuntoides

كاهو

يك ساله

علفي

------------

Scariolla orientalis

كوزينيا

چند ساله

بوته

------------

Cousinia piptocepphalla

اروشيا

چند ساله

بوته

-------------

Eurotia ceratoides

بيدك

چند ساله

بوته

------------

Dendrostellera lessertei

علف شوره

چند ساله

بوته

------------

Salsola  spp

گردي

چند ساله

بوته

-------------

Polygonum  sp

انجير

چند ساله

درختي

-------------

Ficus carica var johannis

جاشير

چند ساله

علفي

Umbelliferae

Prangos feralacea

کاکوتي

چند ساله

علفي

Labiatae

Zigiphora tenuior

چمن

چند ساله

گراس

Gramineae

Poa . SP

مراتع جنگلي و مشجر :

در جنوب چاهک گسترده اي پوشيده از درختان و درختچه هاي جنگلي که به صورت طبيعي ميباشد ، چشم اندازي بسيار زيبا را جلوه گر شده است .

اين منطقه جنگلي از غرب به شرق شامل جنگلهاي باغ شادي ، باغ معدن ، قناتو ، بختياري و چاه منج ميباشد .

قسمت عمده اشکوب درختي از گونه هاي بنه ( پسته وحشي ) که سطح حدود 7000 هکتار را شامل ميشود و بادام کوهي با وسعت 5000 هکتار تشکيل شده است .

علاوه بر اين پايه هايي از گونه هاي کيکم ، ارژن ، انجير و آلوچه وحشي نيز بصورت پراکنده در اين منطقه قابل مشاهده است .

اينک به معرفي گونه هاي عمده اين منطقه جنگلي که به صورت درخت يا درختچه هستند مي پردازيم .

بنه ( پسته وحشي ) . pistacia sp

شامل دو گونه چاتلانقوش ( pistacia atlantica sub sp mutica )

و گونه خنجوک ( pistacia khinjuk ) ميباشد .

گونه غالب تيپ گياهي اين منطقه را ( p. atlantica sub sp mutica  )

تشکيل ميدهند و بندرت گونه (khinjuk p. ) نيز ديده ميشود .

بنه ( پسته وحشي ) درختي است از خانواده ( Anacardiaceae ) و بيشتر جاهاي منطقه گونه بنه را آميخته با گونه بادام مشاهده ميکنيم و بعضي نقاط به دليل دخالتهاي انسان اين ترکيب به هم خورده و توده بنه خالص يا بادام خالص داريم .

شاخ و برگ درخت بنه همانند بادام کوهي توسط جنگل نشينان و مردم آباديهاي نزديک جهت تغذيه احشام و يا سوخت در زمستان مورد استفاده و هجوم قرار ميگيرد .

از درخت بنه همچنين نوعي صمغ ( سقز ) بدست مي آيد که در صنايع مختلف مورد استفاده قرار ميگيرد .

آندوکارپ ميوه بنه از پوسته سختي تشکيل شده است که بر روي آن پوست سبز و چرب مانندي وجود دارد مغز آن از لحاظ ترکيبات و مزه شبيه مغز پسته معمولي است . مردم بومي منطقه در اواخر تابستان و اوايل پاييز که فصل ميوه دهي است ، ميوه بنه را جمع آوري ميکند و از آن نوعي غذاي محلي درست ميکنند که بسيار مقوي و انرژي زاست . درخت بنه داراي تاج مدور است و ارتفاع آن به ( 9-6) متر مي رسد . برگهاي درخت بنه تک شانه اي فرد ميباشد و برگچه ها مستقيما روي محور اصلي قرار دارند .

بادام کوهي ( Amygdalus lyciodes) و بادامک (scoparia Amygdalus ) بادام کوهي و بادامک از خانواده ( Rosaceae) ميباشند .

در زبان محلي به بادام کوهي تنگرس ، تنگز يا قنس گفته ميشود . درختچه اي است که داراي ميوه اي با مغز تلخ ميباشد . مردم بومي اين منطقه بعد از انجام مراحلي ، تلخي آن را از بين ميبرند و از آن به عنوان آجيل استفاده ميکنند . تلخي اين ميوه به علت وجود نوعي اسيد در ترکيبات مغز آن است . برگهاي اين درختچه به شکل باريک و کشيده ميباشد که بعد از خزان شاخه بلندي به رنگ سبز بر روي درختچه باقي ميماند . تراکم اين درختچه در منطقه بختياري و باغ معدن بيشتر از ساير نقاط است و ميتوان در اين مناطق تيپ خالص بادام را مشاهده کرد .

بادامک که در زبان محلي به آن بارشين ميگويند از نظر ارتفاعي بادام کوهي بزرگتر است و درخت جنگلي محسوب ميشود .

کيکم و ارژن  Acer monspessulanum sub sp . persicum and

Rhamunus pallasii

اين درختچه ها بصورت موردي و پراکنده بهمراه ساير گونه کيکم در ارتفاعات مياني

 ( 2100-1900متر ) به همراه بنه و بادام و در ارتفاعات بالاتر از 2100 متر به همراه بنه ميتوان مشاهده نمود.

ارژن درختچه اي است چند ساله از خانواده Rhamnaceae

درختچه ارژن به دليل داشتن چوبي مرغوب همواره مورد توجه اهالي بوده است و شايد بتوان يکي از دلايل کاهش اين گونه در جنگل را همين امر تلقي کرد . ارژن داراي چوبي صاف با پوستي به رنگ زرد طلايي و داراي وزن مخصوص زياد و مقاومت خوبي ميباشد . به دليل داشتن چنين خصوصياتي همواره از چوب ارژن جهت تهيه دسته کلنگ ، بعنوان چوب دستي چوپانها و ... استفاده شده است .

گونه کيکم که از خانواده افراها ( Aceracea) ميباشد داراي برگهايي با سه لوب ميباشد . پشت برگها داراي کرکهاي نمدين ميباشد . ميوه بالدار و بالها به موازات هم ميباشد . کيکم شاخه هايي به رنگ خاکستري دارد .

اشکوب بندي :

دو چهره عمده منطقه بوته زار با درختان پراکنده و جنگل و بيشه زار ميباشد .

بوته زار با درختان پراکنده حدود 13500 هکتار را شامل ميشود و جنگل و بيشه زار مساحتي حدود 9100 هکتار را در بر ميگيرد .

اين روند به گونه اي است که بسته به شرايط اقليمي و ميکروکليماي منطقه و کاهش اثر عوامل تخريبي ( انسان و دام ) بوته زار  با درختان پراکنده تبديل به جنگل و بيشه زار ميشود .

شرايط نا مساعد حاکم عوامل تخريبي باعث شده است که اشکوبهاي معني دار که از نظر اکولوژيکي مهم هستند به وجود نياد .

اين مسئله به گونه اي است که در بعضي جاها اشکوب درختي و بعضي جاها اشکوبهاي درختچه اي يا علفي بطور کامل حذف شده است و ما عملا يک يا دو اشکوب بيشتر نداريم .

بين اشکوب درختي و درختچه اي به دليل نبودن اختلاف ارتفاع قابل ملاحظه تفاوت آنچنان چشمگيري از نظر ميکروکليما وجود ندارد .

ولي بطور کلي ميتوان به سه اشکوب زير اشاره کرد :

1-    اشکوب بالا : درختان بنه با ارتفاع 9-6 متر

2-    اشکوب مياني : درختچه هاي بادام کوهي ، بادامک ، دافنه و ارژن

3-    اشکوب پاييني : بوته هايي از قبيل ، درمنه ، گون ، گرامينه و غيره

گونه هاي جانوري منطقه

پستانداران منطقه طبق جدول زير در منطقه موجود مي باشند.

تعدادي از  پستانداران منطقه

گوزن زرد ايراني

Cervus dama mesopotamika

رودك عسل خوار

Mellivora capensis

خرس قهوه اي

Ursus arctos

گرگ خاكستري

Canis lupus

گر از

Sus scrofa

خار پشت ايراني

Paracchinus hypomelas

شغال

Canis aureus

روباه معمولي

Vulpes vulpes

تشي

Hystrix indica

خدنگ

Herpestes edwardsii

خرگوش

Lepus capensis

روباه شني

Vulpes ruppelli

كفتار

Hyaena hyaena

خفاش بال سفيد

Pipistrellus kuhlii

جربيل هندي

Tatera indica

 

تعدادي از پرندگان منطقه

كوركور

Milvus migrans

جغد كوچك

Athene noctua

سسك جنبان

Scotocerca inguieta

سك نقاب دار كوچك

Sylvia minula

چرخ ريسك سر سياه

Parus lugubris

چكاوك كاكلي

Galerida cristata

چكاوك گندم زار

Melanocorypha calandra

سار

Sturnus vulgaris

داركوب باغي

Dendrocopos syriacus

ز اغي

Pica pica

كلاغ ابلق

Corvus corone

بلبل خرما

Pycnonotus leucotis

دم جنبانك ابلق

Motacilla alba

زنبور خور معمولي

Merops apiaster

گنجشك معمولي

Paser domesticus

هدهد

Upupa epo Ps

كبك معمولي

Alectoris chukar

تيهو

Ammoperdix griseogularis

دليجه

Falco tinnunculus

كوكر شكم سياه

Pterocles orientalis

قمري معمولي

Streptopelia turtur

قمري خانگي

Streptopelia senegalensis

ياكريم

Streptopelia decaocta

كبوتر جنگلي

Columba palumbus

كبوتر چاهي

Columba livia

 

گوزن زرد ايراني :                                                                                        cervus dama mesopotamica

طرح تكثير در اسارت گوزن زرد ايراني

جنگل هاي زيباي كرانه ي رود هاي دز .كرخه خواستگاه گوزن زرد ايراني است .گوزن زرد ايراني با عمر متوسط 14تا 16 سال در اواسط شهريور ماه جفت گيري و پس از 8 ماه نوزادان به دنيا مي آيند. اين حيوانات در 1.5 سالگي بالغ مي شوند ،رشد شاخ در نرها از يك سالگي به بعد شروع مي شود. در اواخر زمستان مي افتند و شاخ هاي جديد بلافاصله شروع به رشد كرده و در تابستان تكميل مي شوند. اين حيوانات در زمستان موهاي بلند و به رنگ خاكستري با خال هاي نا مشخص دارند در حالي كه در تابستان رنگ پشت و پهلو ها زرد متمايل به قرمز و زير بدن ،كفل ها و دم سفيد است.

اين گونه در گذشته پراكندگي وسيعي در شمال شرقي آفريقا عراق ،تركيه و ايران داشته و تمام مناطق جنگلي زاگرس و جنگل هاي گرمسيري خوزستان را در قلمرو داشته است. گوزن زرد شب زي بوده ودر طول روز استراحت مي كنند.گوزن ماده شاخ نداشته و جثه ي آن نيز ا گوزن نر كوچكتر است.در فصل جفتگيري بين گوزن هاي نر بر سر جفتگيري درگيري هاي شديدي رخ مي دهدو گوزن بازنده بايستي قلمرو را به نفع برنده ترك گفته و دنبال قلمرو جديدي مي گردد.

 تغذيه ي گوزن ها بيشتر از علف ها و شاخ وبرگ گياهان مي باشد و گاهي اوقات نيز از سر شاخه هاي درختان يا از پوست ساقه ي آنها استفاده مي نمايند.

در فاصله ي سال هاي 1339 تا1341 و درست زماني كه تصور ميرفت نسل اين گونه پستاندا با شكووه در ايران نيز منقرض شده است با فعاليت هايي كه به منظور رديابي گوزن زرد توسط اكبپي از كارشناسان و عوامل اجرايي ايراني وخارجي صورت گرفت 5 رأس گوزن زرد از جنگل هاي كرخه زنده گيري شد وبنابراين مسلم شد كه نسل گوزن زرد ايراني هنوز منقرض نشده است از آن پس با تهمهيداتي كه جهت حفظ و تكثير نسل اين گونه صورت گرفت و با انتقال گوزن ها به پناهگاه حيات وحش دشت ناز ساري نتايج رضايت بخشي از افزايش جمعيت آنها به دست آمده است سپس در فاصله ي سال هاي 1356 تا 1372 طي چند مرحله ي عملياتي گوزن ها از دشت ناز به مناطق :

1- جزيره اشك (درياچه ي اروميه )در استان آذر بايجان غربي

2- كرخه در استان خوزستان

3- جزاير كيش ،سيري و لاوان

4- زردالان در استان كرمانشاه

5- ميانكتل در استان فارس

ودر سال 1385 تعداد 6 رأس گوزن زرد ايراني با تركيب جنسي 4 ماده و 2 نر توسط مرحوم دكتر هرمز اسدي از پناهگاه دشت ناز ساري زنده گيري و به منطقه حفاظت شده ي جنگل باغ شادي منتقل گرديده كه در مساحتي بالغ بر200 هكتار فنس كشي كه 100 متر مربع به عنوان قرنطينه ي اول و 2 هكتار به عنوان قرنطينه ي دوم و 70 هكتار قرنطينه ي سوم و در نهايت كل محدوده  و رها سازي شدند كه خوشبختانه با تلاش آن مرحوم و كليه ي زحمت كشان محيط زيست منطقه حفاظت شده ي باغ شادي طرح ارائه شده با موفقيت روبرو گرديده است.

 

[ یکشنبه هشتم اسفند 1389 ] [ 19:38 ] [ حسین عباسیان فتح ابادی ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

خداوندا ياري ام كن تا زبان گوياي مخلوقات بي زبانت باشم.
امکانات وب